Trên thực tế, không nên hiểu đơn giản rằng cứ nhập khẩu sản phẩm bằng gỗ tự nhiên là bắt buộc phải có Fumigation Certificate. Doanh nghiệp cần phân biệt giữa bản thân sản phẩm nội thất bằng gỗ và vật liệu đóng gói bằng gỗ như pallet, thùng gỗ, gỗ chèn, kiện gỗ.
Theo tiêu chuẩn ISPM 15 của Công ước Bảo vệ thực vật quốc tế IPPC, trọng tâm quản lý là vật liệu đóng gói bằng gỗ có nguy cơ trở thành đường truyền sinh vật gây hại trong thương mại quốc tế. Các loại thường gặp gồm pallet, thùng, kiện, gỗ chèn, tang cuộn và một số dạng bao bì bằng gỗ khác.
1. Đồ nội thất gỗ tự nhiên có bắt buộc phải có Fumigation Certificate không?
Câu trả lời là không thể áp dụng một cách máy móc cho mọi trường hợp.
Khi nhập khẩu một lô bàn ghế gỗ tự nhiên từ Trung Quốc, doanh nghiệp cần tách thành hai vấn đề:
Thứ nhất, bản thân sản phẩm nội thất.
Cần xác định loại hàng, nguồn gốc nguyên liệu, tình trạng sản phẩm và chính sách kiểm dịch thực vật áp dụng cho mặt hàng cụ thể.
Thứ hai, vật liệu dùng để đóng gói và cố định hàng hóa.
Nếu nhà cung cấp sử dụng pallet gỗ tự nhiên, gỗ chèn, thùng gỗ hoặc kiện gỗ để đóng hàng, doanh nghiệp phải đặc biệt lưu ý đến yêu cầu đối với vật liệu đóng gói bằng gỗ theo ISPM 15.
ISPM 15 được xây dựng nhằm kiểm soát nguy cơ sinh vật gây hại phát tán thông qua vật liệu đóng gói bằng gỗ trong hoạt động thương mại quốc tế. Tiêu chuẩn này áp dụng cho nhiều loại WPM như pallet, crate, box, packing case và dunnage.
Vì vậy, câu hỏi chính xác hơn không phải là:
Đồ nội thất gỗ có bắt buộc hun trùng không?
Mà là:
Lô hàng có sử dụng vật liệu đóng gói bằng gỗ thuộc phạm vi ISPM 15 hay không và vật liệu đó đã được xử lý đúng quy định chưa?
Đây là cách tiếp cận giúp doanh nghiệp tránh hiểu sai và chủ động kiểm soát rủi ro ngay từ đầu.
2. Fumigation Certificate và ISPM 15 có phải là một không?
Đây là điểm doanh nghiệp nhập khẩu rất dễ nhầm lẫn.
Fumigation Certificate là chứng từ liên quan đến việc xử lý hun trùng. Trong khi đó, ISPM 15 là tiêu chuẩn quốc tế quy định các biện pháp kiểm dịch thực vật đối với vật liệu đóng gói bằng gỗ trong thương mại quốc tế.
Hai khái niệm này không hoàn toàn đồng nghĩa.
ISPM 15 quy định các biện pháp xử lý được chấp thuận đối với vật liệu đóng gói bằng gỗ và quy định việc áp dụng dấu ISPM 15. Theo IPPC, dấu ISPM 15 thể hiện vật liệu đóng gói đã được xử lý theo tiêu chuẩn và trong trường hợp đáp ứng điều kiện của tiêu chuẩn, dấu này thay thế nhu cầu sử dụng chứng thư kiểm dịch thực vật riêng cho WPM.
Đặc biệt, ISPM 15 không chỉ có phương pháp xử lý bằng hóa chất. Tiêu chuẩn còn quy định các phương pháp xử lý được chấp thuận khác, trong đó có xử lý nhiệt.
Điều này có nghĩa:
Đã đáp ứng ISPM 15 không đồng nghĩa với việc bắt buộc phải hun trùng bằng hóa chất.
Doanh nghiệp cũng không nên mặc định rằng chỉ cần có một tờ Fumigation Certificate là toàn bộ yêu cầu đối với bao bì gỗ đã được đáp ứng.
3. Những loại bao bì gỗ nào cần đặc biệt lưu ý?
Trong hoạt động nhập khẩu nội thất Trung Quốc bằng đường bộ, các loại vật liệu cần kiểm tra kỹ nhất gồm:
- Pallet gỗ tự nhiên
- Thùng gỗ
- Kiện gỗ
- Khung gỗ
- Thanh kê
- Gỗ chèn hàng
- Dunnage
Đây là những loại vật liệu có thể thuộc phạm vi điều chỉnh của ISPM 15. IPPC xác định WPM là một đường truyền tiềm ẩn của sinh vật gây hại, đặc biệt khi vật liệu được làm từ gỗ thô và chưa trải qua quá trình xử lý phù hợp.
Ví dụ, doanh nghiệp nhập khẩu 50 bộ bàn ghế gỗ tự nhiên từ Quảng Đông. Nhà cung cấp sử dụng pallet gỗ và các thanh gỗ để cố định từng kiện hàng.
Trong trường hợp này, doanh nghiệp không nên chỉ kiểm tra chứng từ của bàn ghế mà cần yêu cầu nhà cung cấp kiểm tra cả pallet và gỗ chèn.
Nếu vật liệu đóng gói bằng gỗ thuộc phạm vi ISPM 15 nhưng không được xử lý hoặc không đáp ứng yêu cầu về dấu nhận diện, lô hàng có thể phát sinh vấn đề khi kiểm tra kiểm dịch.
Ngược lại, ISPM 15 cũng quy định một số trường hợp được miễn, chẳng hạn vật liệu đóng gói hoàn toàn từ gỗ chế biến như plywood, particle board, oriented strand board hoặc veneer được tạo ra bằng quy trình phù hợp; gỗ có độ dày từ 6 mm trở xuống cũng thuộc nhóm miễn trừ được quy định trong tiêu chuẩn.
Do đó, không thể chỉ nhìn thấy chữ gỗ trên Packing List rồi kết luận rằng phải hun trùng.
4. Nhập nội thất gỗ tự nhiên từ Trung Quốc cần chuẩn bị gì?
Để hạn chế rủi ro khi nhập khẩu chính ngạch, doanh nghiệp nên kiểm tra hồ sơ trước khi hàng rời nhà máy Trung Quốc.
Đối với sản phẩm
Cần xác định:
- Tên và chủng loại sản phẩm
- Loại gỗ sử dụng
- Tình trạng sản phẩm
- Nguồn gốc nguyên liệu nếu cần
- Chính sách kiểm dịch áp dụng cho mặt hàng
Đối với bao bì
Cần hỏi rõ nhà cung cấp:
- Có sử dụng pallet gỗ hay không
- Có sử dụng gỗ chèn hay không
- Gỗ đóng kiện là gỗ tự nhiên hay gỗ đã qua chế biến
- Bao bì có thuộc phạm vi ISPM 15 không
- Vật liệu đã được xử lý theo quy định chưa
- Có dấu ISPM 15 trên vật liệu đóng gói hay không
- Có cần cung cấp chứng từ xử lý cho lô hàng cụ thể hay không
IPPC cũng có hướng dẫn riêng về việc sản xuất, xử lý, đánh dấu, sửa chữa, tái sử dụng WPM và cách xử lý các trường hợp không phù hợp tại khâu nhập khẩu.
Đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, việc kiểm tra từ trước khi đóng hàng đặc biệt quan trọng. IPPC ghi nhận Trung Quốc đã triển khai các yêu cầu liên quan đến ISPM 15 đối với vật liệu đóng gói bằng gỗ trong thương mại quốc tế.
5. Kinh nghiệm thực tế để tránh phát sinh chi phí tại cửa khẩu
Sai lầm phổ biến của doanh nghiệp là chỉ kiểm tra vấn đề hun trùng khi xe hàng đã về đến cửa khẩu.
Đây là thời điểm quá muộn để xử lý một vấn đề có thể phòng ngừa ngay tại nhà máy.
Đối với đồ nội thất gỗ tự nhiên nhập khẩu từ Trung Quốc, quy trình kiểm tra nên được thực hiện theo thứ tự:
Xác định loại sản phẩm → kiểm tra chính sách kiểm dịch → xác định loại bao bì → kiểm tra WPM → kiểm tra ISPM 15 → thống nhất chứng từ cần thiết → mới tiến hành đóng hàng và vận chuyển.
Doanh nghiệp nên đưa yêu cầu về bao bì gỗ vào Purchase Order hoặc hợp đồng với nhà cung cấp. Nếu sử dụng pallet hoặc gỗ chèn, nên yêu cầu nhà cung cấp cung cấp hình ảnh thực tế của dấu ISPM 15 trước khi hàng được đóng và xuất đi.
Không nên chỉ dựa vào lời xác nhận của nhà cung cấp rằng hàng đã được hun trùng.
Một bộ hồ sơ tốt phải phù hợp với đúng loại hàng, đúng loại bao bì và đúng yêu cầu kiểm dịch áp dụng cho lô hàng.
Kết luận
Với hàng nội thất gỗ tự nhiên nhập khẩu từ Trung Quốc, không nên mặc định mọi lô hàng đều bắt buộc phải có Fumigation Certificate chỉ vì sản phẩm được làm từ gỗ.
Điểm cần quan tâm nhất là phân biệt giữa sản phẩm nội thất và vật liệu đóng gói bằng gỗ. Nếu lô hàng sử dụng pallet, thùng, kiện hoặc gỗ chèn thuộc phạm vi ISPM 15, doanh nghiệp phải kiểm tra việc xử lý và dấu ISPM 15 theo quy định. ISPM 15 được thiết kế để quản lý nguy cơ dịch hại từ WPM và sử dụng dấu quốc tế để tạo thuận lợi cho thương mại.
Đối với doanh nghiệp nhập khẩu chính ngạch Trung Quốc – Việt Nam bằng đường bộ, cách an toàn nhất là kiểm tra yêu cầu kiểm dịch và bao bì ngay trước khi nhà cung cấp đóng hàng, thay vì chờ đến khi xe về cửa khẩu mới xử lý.
Việc kiểm tra đúng ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế nguy cơ phát sinh chi phí lưu xe, lưu kho, xử lý lại bao bì và chậm tiến độ giao hàng.
